چاکُردَن یعنی چه و از کجا آمده است؟

قدیم باور بر این بود که چاقی، نشانه ی تندرستی و توانمندی است و لاغری نشانه ی سستی و ناتوانی. برای همین در متون کهن، چاق و فربه معنای مثبتی را القا می کند و لاغر به معنی بد، نامرغوب و بیمار است. در بسیاری از تمدن های کهن نیز نمادهای زن و زایندگی، درشت اندام و فربه هستند. اگر فیلمفارسی های چند دهه پیش را دیده باشید، زنهایی که به زیبایی و برازندگی اندام ستایش می شوند، همه فربه هستند و این با معیارهای امروزی از زیبایی سازگار نیست. امروزه دریافتهای دانش پزشکی و دگرگونی سلایق اجتماعی، زن نمادین را زن بسیار باریک اندام، بدون چربی اضافی  و بلنداندام، تعریف می کنند. امروزه می بینیم که لاغر بودن رفته رفته معنای تندرستی پیدا می کند و معنای چاقی با بیماری های قلبی و فشار خون عجین می شود.

به واژه ی "چاکردن" برگردیم. چاکردن در اصل چاق کردن است. "چاق" واژه ای ترکی است و از زبان ترکی به فارسی راه یافته است. چاق در ترکی به معنای خوب و تندرست است. در ترکی برای فربه و کلفت از واژه چاق استفاده نمی کنند بلکه "یوغون" را به کار می برند. 

چون در گذشته، چاقی را نشانه تندرستی و نیرو می دانستند، رفته رفته "چاق که معنای "سالم و تندرست" را داشته معنای فربه پیدا کرده است. 

در فارسی هم در اصل چاق به معنای تندرست بوده است. از این رو است که می پرسند: دماغت چاقه؟ ولی امروزه دیگر چاق در فارسی معنای "فربه" می دهد. برخلاف تاتی که چاق در آن هنوز در فعل مرکب به معنای تندرست به کار می رود.

در تاتی "چاق آبین" به معنای بهبودی یافتن و سالم شدن است. در تاتی رودبار حتما شنیده اید که می گویند: فلانی ناخوش به چاق آبه. (فلانی بیمار بود، چاق شد یعنی سالم شد و بهبود یافت.   

در فارسی "چاق کردن" به معنای "درست کردن" است. چنانکه می گویند: قلیان را چاق کردم. یعنی آماده کردم، درست کردم.

در تاتی رودبار، "چاق" وقتی به فعلِ "کُردن" بچسبد، بصورت "چاکُردن" در می آید. "چاکُردن" در تاتی رودبار یعنی "چاق کردن" و چاق کردن یعنی درست کردن، سالم کردن، بهبودی بخشیدن، تعمیر کردن. پس وقتی یک چیز نادرست یا خراب یا نامیزان را درست می کنند، زیبا می کنندیا بهبود می بخشند و...  از فعلِ چاکردن استفاده می کنند. یعنی چاکُردن در تاتی رودبار همواره معنای ساختن یا بهبود بخشیدن را دارد. چند نمونه:

کِلکا خو را چاکُردن دره / کِلکا خورا چاکُن واکُن کُردن دره : یعنی دخترک دارد خودش را آرایش می کند.

فلانی خورا چاکرد:  یعنی با مواد مخدر و... خود را از حالت نامیزانی درآورد، خود را ساخت، خود را میزان کرد.

امه یخچالا چاکُن:  یعنی : یخچالِ ما را تعمیر و بازسازی کن.