بابون   و   بابا

دوستی در باره ی وجه نامگذاری "بابون" (بابان محله) گفتند که  بابون یعنی جایی که باباها یعنی "پدران و بزرگان" در آن زندگی می کنند. و معتقد بودند که چون بزرگان جوبن در این آبادی می زیسته اند و پیشینه ی تاریخی این آبادی از دیگر آبادیهای جوبن بیشتر است به این نام نامیده شده است. یعنی نام اصلی این روستا بابائون بوده و با گذشت زمان به صورت بابون درآمده است.

این سخن به گمانم درست نباشد به دلایل زیر:

اول اینکه هیچ دلیلی نداریم برای اثبات اینکه بابان قدمت و پیشینگی بیشتری در سنجش با دیگر آبادیهای جوبن داشته باشد. از نگاه جمعیتی هم اُدم  و مرزکش با بابون محله قابل مقایسه هستند. 

دوم اینکه جمعیت، دلیل بر قدمت نیست. مثلاً جمعیت بازار جوبن در سالهای پس از زمین لرزه رو به فزونی گذاشت در حالی که پیش تر جمعیت چندانی نداشت. مردم آرامش و دسترسی به امکانات را برای انتخاب جای زندگی در نظر می گیرند. مثلاً در مهاجرت های درون-روستایی در روستای جوبن، معمولاً جهت مهاجرت از غرب به شرق روستا بوده است. یعنی از جکین و اسرامرز به سمت آبادیهای پایین تر و از این روستاها به سمت بازار و از بازار به سمت شهرهای اطراف.

سوم اینکه هیچ دلیلی نداریم که بگوییم باباها و بزرگان جوبن در بابون سکونت داشته اند. 

چهارم اینکه هرگز "بابا" در گویش تاتی جوبن به معنای بزرگ و کدخدا و  کلانتر و ارباب و... به کار نمی رود. کلمه ی بابا از زبان فارسی در دهه های اخیر به گویش جوبن راه پیدا کرده است. 

من همچنان بر این باور هستم که "بابون" در اصل "باغ بُن" بوده است. نمونه های بسیاری برای حذف "غ" در تاتی هست که در آینده مطرح خواهم کرد. 


مرزه و مرزه کش؟

آیا "مرزکش" با گیاه  "مرزه" ارتباط دارد؟

در باره ی وجه نامگذاری مرزکش (مرزانکش) از دوستی چیزی شنیدم که توجه مرا برانگیخت.  ایشان می گفتند که گیاهی در جوبن (البته نه جوبن تنها) در می آید به نام  "مرزه" marze  و چون این گیاه به گفته ی ایشان در بخشی از مرزکش (سمت خانه ی آقای محمدنژاد) فراوان است،  این روستا را مرزکش نامیده اند.

گمان نکنم این سخن درست باشد و اول باید بررسی کرد که آیا مرزه تنها در این آبادی در می آید؟ دور از ذهن است که گیاه مرزه تنها در مرزکش باشد و در هیچ آبادی دیگری پیدا نشود. 

دلیل دیگر اینکه آبادیها معمولاً در یک مجموعه و در مقایسه با هم نامگذاری می شوند. برای مثال، دگامیون را نمیتوان جدا از دگاسر معنا کرد. اگر "مرزکش" را با "اُسرامرز" مقایسه کنیم، در می یابیم که به احتمال زیاد "مرز" در این دو کلمه به یک معناست و آن معنای حد و حدود و خط فاصل است، و نه گیاه مرزه. و چون پیشتر در باره ی نامگذاری این دو روستا سخن گفته ام اینجا آن را تکرار نمی کنم.