متن شعر "غروب رودبار" به گویش تاتی
درود بر شما همراهان گرامی. یک شعر محلی که تازه سروده ام به شما پیشکش می کنم.
فایل صوتی و تصویری خوانش این شعر را می توانید در پایگاه رودبار نیوز با کلیک بر
http://www.rudbarnews.ir/?p=26112
مشاهده بفرمایید.
متن شعر "غروب رودبار"
روز بشه خوگند تَجَر خو درچا
(روز رفت و قله ی "تَجَر" دریچه اش را فروبست)
خو چولِ سیگارا بِنای خو مَچّا
(سیگارش را به لب گرفت)
روبارِ چارقافا بگیت سیا دی
(سراسر رودبار را دود سیاه فراگرفت)
بسگوره گِه خُشکِ فُلا دی آدی
(انگار که سبوس خشک برنج را دود داده باشند)
یِواش یواش آفتاوِ آتِش دَمُرد
(آرام آرام آتش آفتاب خاموش شد)
آسمونِ سرخ وَرا شال بُخورد
(گوسفند سرخ آسمان را شغال خورد)
روشینی گِه جنگلِ جا پَر آگیت
(روشنی که از جنگل پر زد و رفت)
کورَوی خو وُنگِ ویا سر آگیت
(جغد، بانگ خود را از سر گرفت)
دارونِ شاغ بُن آشان مَلیجون
(گنجشکان به زیر شاخه های درختان پناه بردند)
لونه آشان جنگل ِ کَرکِ کیجون
(پرندگان جنگلی و جوجه هایشان به لانه خود رفتند)
جَنگلونا شالونِ شیوُن بگیت
(زوزه ی شغالان، جنگل ها را فرا گرفت)
بسگوره گِه جِرّه کَشه مَلکمیت
(انگار که ملک الموت جیغ می کشد)
نا ما دره آسمونا نا ماتاو
(نه ماه در آسمان هست و نه مهتاب)
تکیل آکُرده چَمونِ رایا خاو
(خواب، راه ِ چشم ها را گم کرده است)
نا دیرِ را بُراوره نا نزدیک
(نه راهِ دور پیدا است و نه راهِ نزدیک)
کول و کَلا گورِ مونسته تاریک
(کوه و دشت مانند گور، تاریک است)
جیکون اگر دُم بزنون دارِ سر
(اگر جیرجیرک ها بالای درختان دُم خود را بجنبانند)
آدُمِ جون می آکنه ناخبر
(ناگهان مو بر بدن آدم راست می شود)
ولگ اگه پرچینونِ سر بپرکه
(اگر برگی روی پرچین ها بجنبد)
ترسِ مرا آدُم زَلّه تَرکه
(زهره ی آدم از ترس می ترکد)
نا پایِ سر شای یه نفس ایشتیَن
(نه می توان یک نفس روی پا ایستاد)
نا یه قدُم شای پس و پیش را شیَن
(و نه می توان یک قدم به جلو یا عقب رفت)
بسگوره شَو خو ترسا مفتلایه
(انگار که شب به ترس از خودش مبتلا است)
قیرِ مونسته اُنِ دل سیایه
(که دلش مانند قیر سیاه است)
لِه دارِ کش خاجتی انگیرِ رز
(کنار درختِ "لِه" رزِ دردانه ی انگور)
چم به رایه تا گِه بوبو مادَگَز
(چشم به راه است تا مهتاب شود)
مایِ دَمون عرق بنیشته درشت
(روی گونه های ماه، دانه های درشت عرق نشسته است)
چیال آزیه سیا ابرونِ پشت
(بدنش را جمع کرده و پشت ابرهای سیاه خزیده است)
داغ اُنه پیشونی مٌثال تنیر
(پیشانی او مانند تنور داغ است)
اُن ِتموم ِ جَرِ جون اِشکتیر
(و بر تمام ِ بدنش عرق نشسته است)
اُن چیه سوسو زِنه آوِ اُدَم
(آن چیست در آن سوی رودخانه که سوسو می زند؟)
چوپونونِ فانوسه یا گرگِ چم
(فانوس چوپان ها است و یا چشم گرگ؟)
بادِ میون کول و کَشِ زه دارون
(در میان باد، درختان زیتون در کوه و دامنه)
دَکو دَکو خورون یه وُندِ یارون
(پیوسته تکان تکان می خورند)
دارون کُنگُلِ میون کُرّه باد
(تندباد در میان حفره ی درختان)
یه وُندِ یارون کُنه مرگِ فریاد
(پیوسته فریاد مرگ سرمی دهد)
آوِ سرون دُم زیَنه مایی یون
(ماهی ها بر سطح آب، دُم می جنباندند)
ناخبر آشان رِتِ آوُنِ تُن
(به ناگاه به زیر آبهای گل آلود خزیدند)
مِه مِه یِ سر تاریک و تیله هوا
(مه روی مه، هوا تیره و تاریک است)
تکیل آبیه مِه یِ بُن رَمتَوا
(رحمت آباد در زیر مه گم شده است)
اسبرویِ دَم دَخونیسته آواز
(در کنار سپیدرود، صدای آواز پیچیده است)
غُرغُرِ اَمرا پُل دبسته بُغزاز
(قورباغه با صدای غُر غُر خود، روی آن پل بسته است)
آنفسیه تا صیبی سازنقاره
(تا صبح، صدای ساز و نقاره قطع نمی شود)
دَستَک و دُمبَی زِنون و دیاره
(کف می زنند و تنبک و دایره می نوازند)
قیامته تا صیبی دَرونِ تُن
(تا صبح، ته ِ درّه ها قیامت است)
بسگوره عارسی دارون اَجَندون
(انگار که جن ها عروسی دارند)
کوکوتی تی بسگوره گِه خو رایا
(فاخته انگار که راهش را )
تکیل آکرده داخونه خدایا
(گُم کرده است و خدا را صدا می کند)
هی خدایا داخونه کو مه خونه
(یکریز خدا را صدا می کند که خانه ی من کجاست؟)
کو مه خونه هی خدایا داخونه
(خانه ی من کجاست؟ پیوسته خدا را صدا می کند)
بُرمه کُنه زار کُنه شیوُن کُنه
(گریه و زاری و شیون می کند)
بُرمه اُنِ غُصّا کا درمون کُنه
(گریه کجا غصه ی او را درمان می کند)
شَو اُنه بُرمه اَمرا آشنایه
(شب با گریه ی او آشنا است)
تا سِوِدی میل بزنه عزایه
(تا هنگامی که سپیده سر بزند، عزا است)
روبارِ کول و کَلا ماتُم سرای
(کوه و دشت رودبار ماتمسرا است)
دَرفَکِ جا تا صیبی آفتاو بَرای
(تا وقت صبح، آفتاب از درفک بیرون آید)
پانوشت ها:
تَجَر : نام کوهی بلند در بالای فیلده و در ضلع غربی رودبار که در این شعر به عنوان محل غروب خورشید و در مقابل درفک که رستنگاه خورشید است استخدام شده است.
خشک فل: سبوس برنج را فل می گویند و آن را برای دودی کردن برنج و جز آن، دود می دهند. این کار در اتاقک هایی بسته که "دی دون" نامیده می شود انجام می گیرد.
عارسی دارون اَجَندون: در قدیم از رفتن به دره ها بویژه هنگام غروب بیم داشتند و باور بر این بود که غلغله ی دره ها به دلیل ساز و آواز عروسی اجنه است .
کوکوتی تی: کوکو یا فاخته پرنده ای شبخوان است که آوازی شبیه به کوکو دارد.
فایل تصویری این شعر را می توانید در پایگاه رودبار نیوز با کلیک بر
http://www.rudbarnews.ir/?p=26112
مشاهده بفرمایید.
در ضمن فایل تصویری خوانش شعر پیشین یعنی "ناخوشی کلکا" را می توانید در پایگاه رودبارنیوز با کلیک بر:
http://www.rudbarnews.ir/?p=16545
ملاحظه بفرمایید و یا آن را در سایت آپارات با کلیک بر
ملاحظه بفرمایید. از تلاش شاعر ارجمند همشهری، آقای مهرآیین عزیز در این زمینه بسیار سپاسگزار هستم.
این وبلاگ کوششی برای شناخت شهرستان رودبار زیتون و فرهنگ و گویش تاتي رودبار و روستای جوبن است.