"ناچُوآل" (nâčuâl) یعنی چه و از کجا آمده است؟
"ناچُوآل" (nâčuâl) یعنی چه و از کجا آمده است؟
در تاتی رودبار "ناچُوال" را به صورت صفت و در معنای "نااهل، بدجنس و بدذات" به کار می برند. مثلاً می گویند "فلانی آدم ناچوالی است".
"ناچوال" در برخی گویشهای مازندرانی هم در همین معنا به کار می رود.
"ناچوال" یک صفت است که مرکب از پیشوند نفی "نا" و صفت "چُوال" می باشد.
"چوال" در اصل صفت نیست و اسم است ولی در ترکیب "ناچوال" که یک صفت منفی است، وجه وصفی ِ "چوال" در نظر گرفته شده است. شاید زمانی "چوال" در معنای "خوب، متعادل و نیکو" به کار می رفته است.
"چُوال" در اصل، "گُوال" است و "گُوال" همان "گال" و "گاله" به معنای "کیسه و گونی" است.
وقتی واژه ی "گُوال" وارد زبان عربی شده است، به صورت ِ "جُوال" درآمده است. جُوال ، عربی شده ی گُوال است. (برهان قاطع) آنگاه همین واژه ی جُوال دوباره از زبان عربی به فارسی وارد شده است و مثلاً ما آن را در واژه"جوالدوز" می بینیم.
دهخدا "چُوال" را صورتی یا ضبطی از "جوال" می داند.
"و عقلا را بحبایل گفتار، چون کفتار، در چوال محال خود کنند." (سندبادنامه ظهیری ص 111)
"و چون کفتار بگفتار در چوال شد..." (سندبادنامه ظهیری ص 233)
دهخدا در معنای "گُوال" چنین آورده است: گاله . پهلوی گوبال و گوال ، کردی: جوهال ، طبری: گوال (جوال )، مازندرانی کنونی: گوال ، گال ، غال ، گلپایگانی: گوال (کیسه ای که در آن پِهِن ریزند).
برهان قاطع "جُوال" را به معنای کیسه یا خورجین پشمی آورده است:
"جُوال، ظرفی باشد از پشم بافته که چیزها در آن کنند." و آن همان گاله، خورجین و کیسه ای است که در آن چیزهایی می گذارند و آن را از دو سوی اسب و الاغ و استر می آویزند. به همین دلیل در ترکی هم "چُوال" معنای "پالان و جهاز الاغ و استر" را پیدا کرده است. ترک ها به کسی که در هوای نه چندان سرد، زیاد لباس پوشیده باشد، می گویند: "چوُال گپسن"؟ یعنی: " آیا پالان پوشیده ای؟ "
پس تا اینجا دانستیم که "چُوال"، "گُوال"، "جُوال"، "گاله" و "گال"، همه شکل های یک کلمه اند و معنای آنها "کیسه و گونی" است.
اما می دانیم که هنگام بارکردن کیسه ی بار، بر روی الاغ و ...، بار را به دو قسمت مساوی تقسیم می کنند تا بار متوازن و تراز باشد، تلو تلو نخورد و لنگر برندارد تا جانور بارکش در حمل آن دچار مشکل نشود. از این رو مثلاً اگر دو چوال (کیسه) بار در سمت راست جانور بیاویزند، دو چوال هم در سمت چپ می آویزند. حال اگر بار، نامتوازن و ناتراز باشد، اصطلاحاً به آن "ناچوال" می گویند. در اینجا "ناچُوال" مجازاً به صورت صفت و در معنای "کج، نامیزان، نامتوازن و ناتراز" به کار رفته است. از اینجا است که "ناچوال" به معنای آدم "کج، بدجنس و نامیزان" درآمده است.
این وبلاگ کوششی برای شناخت شهرستان رودبار زیتون و فرهنگ و گویش تاتي رودبار و روستای جوبن است.